een
jaar geleden
blog

Ode aan het gevaar

Wij zijn van nature risicomijdende wezens. Het liefst bezweren we elk gevaar, metselen we al onze schaapjes in een hoge, droge toren en hopen we dat we nog eeuwig en supergelukkig zullen leven. Als de risico’s zijn afgedekt, dromen we ons onsterfelijk. We vergeten echter dat alle grote ideeën en sprongen voorwaarts in de geschiedenis van de mensheid niet zijn ontstaan omdat iemand risico probeerde te mijden, maar juist omdat iemand risico durfde te nemen. De corporate babbelbox staat vandaag oncomfortabel dichtbij en vraagt: “Wanneer heb jij voor het laatst risico genomen?”

Toen Einstein aan zijn relativiteitstheorie werkte, durfde hij te denken wat niemand nog had gedacht. Toen Rosa Parks in het ‘blanke’ gedeelte van de bus ging zitten, durfde zij te doen wat niemand nog had gedurfd. Toen Tesla de wisselstroomgenerator bouwde, durfde hij zijn droom in daad om te zetten. Toen Philippe Petit zijn voet op het koord tussen de torens van het World Trade Centre zette, wist hij niet of hij levend de overkant zou halen. Toen Elon Musk onlangs zijn plannen onthulde om in 2025 mensen naar Mars te sturen, zei hij niet: “Misschien moeten we het niet doen, want het kan mensenlevens kosten,” maar: “Dit wordt het grootste avontuur ooit en we moeten mensen inspireren.”
   De risicoanalyse was bij deze wereldveranderaars duidelijk geen doorslaggevende factor. Was dat wel zo geweest, dan waren al die grootse ideeën waarschijnlijk nooit uitgevoerd en zaten we nu nog steeds stokken en stenen naar elkaars hoofd te gooien in plaats van precisiebommen.

Te groot en te goed

Soms is een idee gewoon te groot en te goed om het risico niet te nemen. Inspiratie wint het altijd van angst. Als we ergens écht in geloven, dan interesseert het risico ons niet meer en wagen we de sprong, zonder er over na te denken. Daarom zijn er zoveel kunstenaars, muzikanten en schrijvers die weliswaar weten dat hun kans op financieel succes minimaal is, maar die er toch voor kiezen hun droom na te jagen. Daarom zijn er zoveel avontuurlijke, nieuwe ondernemingen, die de meest revolutionaire technologieën ontwikkelen, waarvan niemand kan voorspellen of het na een jaar de prullenbak in gaat of de wereld verandert. Daarom zijn we de meest succesvolle (up for debate) soort op deze planeet. Lang leve het gevaar, lang leve het non-conformisme! Toch..?

What if I fall?
Oh but my darling. What if you fly?

Slaat een idee echter aan en hebben we het succes waar we op hoopten, dan verdwijnt ons risicovolle, avontuurlijke, of opstandige gedrag vaak ineens als sneeuw voor het broeikaseffect. Dan gaan we het op safe spelen, want er staat tenslotte heel veel op het spel. Oei. De concurrentie ligt op de loer. Ja, maar de aandeelhouders. Wat moet men wel niet denken? De marktvraag is zus en zo. Laten we de bewezen successen niet vergeten. En de verwachtingen van de klant. Dit grafiekje laat zien waarom ‘leuk’ er niet meer toe doet. Deze infographic waarom we precies hetzelfde moeten blijven doen als we deden. Kopje thee erbij? Dan kunnen we daar lekker ons slaapmiddel in oplossen. De verwarming op honderd, gordijnen dicht en de deur op slot. De fantasie is een suffe dood gestorven en de schijnveiligheid regeert. Hoera.

Bedenk jezelf opnieuw, vriend

En? Gelukkig? Of is dat geen professionele vraag? Ik sprak laatst met Bob Janssen, oprichter van RES Software. Hij had net zijn functie bij dat bedrijf opnieuw uitgevonden. Waarom? Omdat hij niet gelukkig was in de rol waarin hij terecht was gekomen. Hij was manager geworden in plaats van uitvinder. Schapenhoeder in plaats van jager op grote ideeën. En dat wilde hij niet hebben. Bob weet namelijk dat als je stil gaat staan in deze tijd van exponentiële technologische vooruitgang, dat je dan aan alle kanten wordt ingehaald. Misschien red je het nog wel een jaartje of vijf op vroegere successen en op je bestaande klantenbase (die vaak ook voor veiligheid en vertrouwdheid gaat), maar uiteindelijk ontsnap je niet aan je noodlot: dan ben je irrelevant geworden. Bob was nooit vergeten waarom hij RES Software begon: hij wilde iets aan de wereld veranderen. Waarom zou hij daar dan nu ineens mee stoppen?

Exponentiële functies zijn cool

Er is tegenwoordig nog maar één strategie die werkt als je risico wilt beperken: risico durven nemen. Het is namelijk niet alleen dat alles sneller gaat dan ooit, het is zo dat het steeds sneller zal blijven gaan. Wil je een papiertje van 0.001 cm dikte de afstand tussen de aarde en de maan laten overbruggen, dan hoef je het slechts 45 keer dubbel te vouwen. Iets soortgelijks is er aan de hand met de snelheid van technologische ontwikkelingen: die neemt exponentieel toe. Ook de organisaties die gebruik maken van de mogelijkheden van deze technologie groeien exponentieel. Waar vroeger tien jaar over een omzet van 1 miljard euro werd gedaan, bereiken sommige start-ups dit nu al binnen een jaar. Deze ondernemingen creëren markten die er voorheen niet waren en werpen markten omver die onaantastbaar leken. Dit zijn bedrijven die tien keer sneller kunnen produceren, tien keer betere producten leveren of tien keer grotere winst per werknemer realiseren dan de gemiddelde organisatie in hun branche. Is stilstaan dan een goed idee? Op een snelweg waar iedereen steeds harder gaat rijden, ga je niet op de rem trappen uit veiligheidsoverwegingen. Dat zou een beetje dom zijn.

Maar wat als het mis gaat?

De keerzijde van risico nemen is dat je kunt falen. En dat is natuurlijk nooit leuk. Maar beter gefaald dan nooit gedurfd. En wat is er eigenlijk mis met falen? De landen met de meeste startups, hebben ook de meeste falende ondernemingen (even checken of ik niet maar wat ouwehoer). Falen is gezond. Dat was al zo toen we nog baby’s waren en dat is nog steeds zo. Vallen en opstaan. Vallen en opstaan. Falen en opstaan.

En jij dan?

En jij dan, blogjesschrijver? Met je grote mond over hoe het allemaal moet? Welke risico’s heb jij zoal genomen toen je dit schreef? Pff. Ten eerste: schrijver is het gevaarlijkste beroep ter wereld (zie William S. Burroughs; zelfs zijn typemachine had het op zijn leven voorzien). Ten tweede: Ik schrijf dit met mijn laptop op de blote kont van je moeder. Nou jij weer, vriend.

refresh this page
share this post
with the world
op de hoogte blijven?

Speak Your Mind

*